اگر پارچه شما طرحی دارد که باید در دو تکه کنار هم یا پشت سر هم «هم‌راستا» دیده شود، متراژ لازم می‌تواند خیلی بیشتر از پارچهٔ ساده باشد. دلیلش این است که هر تکه باید از نقطهٔ مشخصی از تکرار طرح شروع شود، نه از هر جای پارچه.
این مطلب فقط اثر تکرار طرح را توضیح می‌دهد. برای برآورد کلی مصرف مبل‌ها به‌تفکیک اندازه، راهنمای متراژ و عرض پارچه مبلی مرجع بهتری است.
چند اصطلاح ساده
- تکرار عمودی (طولی): فاصلهٔ بین دو نقطهٔ مشابه طرح در جهت طول طاقه.
- تکرار افقی (عرضی): همین فاصله در جهت عرض پارچه.
- عرض قابل استفاده: عرض کل منهای حاشیه‌ها (کناره‌ها) که برش از آن نمی‌شود؛ در این مطلب فرضی است و باید همیشه از پارچهٔ واقعی اندازه بگیرید.
- جهت‌دار بودن: طرح‌هایی که بالا و پایین دارند یا پرز دارند و همهٔ تکه‌ها باید در یک جهت بریده شوند.
در پارچه‌های ژاکارد که نقش‌های برجسته دارند، این موضوع بیشتر اهمیت پیدا می‌کند.
مثال محاسباتی با ارقام فرضی
ارقام این مثال فرضی است و برای هیچ پارچهٔ واقعی نیست. فرض کنید:
- عرض کل پارچه ۱۴۰ سانتی‌متر و عرض قابل استفاده ۱۳۶ سانتی‌متر است.
- تکرار افقی طرح ۲۸ سانتی‌متر و تکرار عمودی ۳۲ سانتی‌متر است.
- دو تکهٔ مستطیلی هر یک ۶۰ سانتی‌متر عرض و ۸۵ سانتی‌متر طول لازم داریم (مثلاً دو پشتی).
بدون نیاز به هم‌راستایی
دو تکه ۶۰ سانتی‌متری کنار هم ۱۲۰ سانتی‌متر می‌شوند و در عرض ۱۳۶ جا می‌شوند. طول برش کافی ۸۵ سانتی‌متر است.
با هم‌راستایی طرح
تکهٔ دوم باید از مضربی از تکرار افقی (۲۸) نسبت به تکهٔ اول شروع شود. ۵۶ سانتی‌متر با تکهٔ اول تداخل دارد و بعدی ۸۴ است؛ ۸۴ + ۶۰ = ۱۴۴ که از ۱۳۶ بیشتر است. پس تکه‌ها کنار هم جا نمی‌شوند و باید پشت سر هم چیده شوند. تکهٔ دوم باید از مضربی از ۳۲ شروع شود: ۸۵ سانتی‌متر کافی نیست و عدد بعدی ۹۶ است. طول برش لازم: ۹۶ + ۸۵ = ۱۸۱ سانتی‌متر.
| حالت | طول برش لازم (فرضی) | تفاوت |
|---|---|---|
| بدون هم‌راستایی | ۸۵ سانتی‌متر | — |
| با هم‌راستایی | ۱۸۱ سانتی‌متر | ۹۶ سانتی‌متر بیشتر |
این مثال عمداً شدید انتخاب شده تا اثر دیده شود. در طرح‌های کوچک‌تر یا قطعه‌های چیده‌شده بهتر، تفاوت کمتر است؛ و در بعضی طرح‌ها اصلاً هم‌راستایی لازم نیست.
پیش از خرید چه چیزهایی را مشخص کنیم؟
- تکرار عمودی و افقی دقیق طرح و عرض قابل استفاده را از فروشنده یا از روی پارچه بپرسید یا اندازه بگیرید.
- مشخص کنید کدام تکه‌ها (نشیمن، پشتی، دسته، بالشتک‌ها) باید هم‌راستا باشند و کدام نه.
- جهت‌دار بودن طرح یا پرز را بپرسید.
- از رویه‌کوب بخواهید نقشهٔ برش را با ابعاد واقعی مبل بکشد و متراژ نهایی را تأیید کند. محاسبهٔ بالا فقط برای فهم موضوع است و جایگزین نقشهٔ او نیست.
- مقداری اضافه برای خطا یا ترمیم آینده در نظر بگیرید؛ مقدار آن را رویه‌کوب مشخص می‌کند.
طرح‌های بدون هم‌راستایی چه؟
طرح‌های ریز یا نامنظم (مثلاً بعضی بافت‌های ساده) معمولاً تکرار قابل‌توجهی ندارند و نیاز کمتری به هم‌راستایی دارند. با این حال تکلیف را با فروشنده روشن کنید.
گام بعد
پیش از ثبت سفارش، عرض و تکرار طرح پارچهٔ مورد نظر را با فروشنده بررسی کنید تا متراژ بر پایهٔ ارقام واقعی محاسبه شود. این هم‌راستایی را حتماً هنگام دریافت و پیش از برش نیز بازبینی کنید.