سه اصطلاح «پرزدهی»، «گلوله‌شدن» و «نخ‌کش‌شدن» مشکل‌های متفاوتی هستند و راه‌حل و سؤال خرید هرکدام فرق می‌کند. پرزدهی یعنی رهاشدن الیاف سست از سطح، گلوله‌شدن یعنی الیافی که به‌صورت گلولهٔ ریز به پارچه چسبیده‌اند، و نخ‌کش‌شدن یعنی بیرون‌کشیده‌شدن نخ یا حلقه از بافت.
جدول تشخیص ظاهری
| مشکل | چه شکلی دارد؟ | با دست چه حسی دارد؟ | معمولاً کجا دیده می‌شود؟ |
|---|---|---|---|
| پرزدهی | الیاف نرم و سست روی سطح؛ گاهی روی لباس یا کف می‌ریزد | با دست یا لیفِ چسبنده جمع می‌شود | معمولاً در هفته‌ها یا ماه‌های اول |
| گلوله‌شدن | گلوله‌های ریز و گرد چسبیده به سطح | با ناخن جدا می‌شود، اما دوباره ممکن است برگردد | جاهای تماس و اصطکاک: نشیمن، دسته‌ها |
| نخ‌کش‌شدن | یک حلقه یا نخ بیرون‌زده و چین‌خورده کنار آن | با گرفتن نوک ناخن یا جسم تیز به آن گیر می‌کند | جایی که حیوان خانگی، زیپ، قلاب یا جسم تیز تماس دارد |
دو علت اصلی نخ‌کش‌شدن، بافت و گیرکردن به جسم بیرونی است؛ بنابراین مشکل «ضعف پارچه» نیست و ممکن است بسته به نوع بافت و شیوهٔ استفاده رخ دهد.
چرا تفکیک مهم است؟
- پرزدهی نشانهٔ ضعف لزوماً نیست؛ پارچه‌ای که الیاف سست اولیه را از دست می‌دهد پس از مدتی ممکن است ثابت شود. اگر پرزدهی ادامه‌دار و شدید باشد، موضوع را با فروشنده در میان بگذارید.
- گلوله‌شدن ربطی به آزمون ساییدگی ندارد و آزمون جداگانه‌ای برای آن هست.
- نخ‌کش‌شدن را نباید با ساییدگی یا باز شدن درز یکی گرفت. برای ساییدگی، راهنمای ساییدگی پارچه مبل را ببینید.
از فروشنده چه بپرسیم؟
برای گلوله‌شدن، آزمون‌های استاندارد وجود دارد. مثلاً ACT برای پارچه‌های بافته‌شدهٔ داخلی، نتیجهٔ حداقل کلاس ۳ را در آزمون ASTM D3511 (Brush Pill) یا ASTM D4970 (Martindale) به‌عنوان راهنما ذکر می‌کند. همان منبع می‌گوید آزمایش آزمایشگاهی به‌تنهایی نمی‌تواند رفتار میدانی را پیش‌بینی کند. پس از فروشنده بپرسید:
- آیا برای همین پارچه آزمون گلوله‌شدن انجام شده است؟
- روش آزمون چیست و کلاس گزارش‌شده چند است؟ (در این مقیاس معمولاً کلاس ۵ یعنی بدون گلوله و کلاس ۱ یعنی بسیار شدید.)
- سند این مشخصات در دسترس است؟
برای عدد مارتین‌دیل و روش خواندن آن، عدد مارتین‌دیل پارچه مبلی چه معنایی دارد؟ را بخوانید.
برای نخ‌کش‌شدن، استاندارد واحدی که همهٔ فروشندگان ارائه کنند نمی‌شناسیم؛ پرسش درست این است که «بافت این پارچه حلقه‌دار یا بازتر است یا فشرده؟» و «در خانه‌ای با حیوان خانگی چه توصیه‌ای دارید؟».
چه زمانی نیاز به مشورت اختصاصی داریم؟
- اگر پارچه تازه خریداری شده و پرزدهی یا گلوله‌شدن شدید است، پیش از هر اقدام، عکس نزدیک تهیه و با فروشنده در میان بگذارید.
- برای تمیزکردن یا کندن گلوله‌ها با ابزار، ابتدا دستور نگهداری همان پارچه را بپرسید؛ ابزار نامناسب می‌تواند بافت را آسیب بزند.
گام بعد
هنگام استعلام یک پارچه، نام و کد آن را بفرستید و درباره گلوله‌شدن و نخ‌کش‌شدن بپرسید. می‌توانید از تماس با آداک پریمیوم برای این پرسش‌ها استفاده کنید.
منبع
- ACT، «Physical Properties – Woven Fabrics»: https://contracttextiles.org/performance-guidelines/physical-properties-woven-fabrics/